Test Nedir?
Odyometri, kulaklık üzerinden farklı frekanslarda (250-8000 Hz) saf ses uyaranı verilerek çalışanın bu sesleri duyduğu en düşük şiddet seviyesini (eşik) belirleyen testtir. Sonuç, odyogram adı verilen bir grafik üzerinde her iki kulak için ayrı işaretlenir.
Test ile şu durumlar tespit edilir:
- Gürültüye bağlı işitme kaybı (NIHL) — özellikle 4000 Hz çevresinde tipik çentik
- İletim tipi işitme kayıpları (orta kulak kaynaklı)
- Sensörinöral kayıplar (iç kulak, sinir kaynaklı)
- Yaşa bağlı işitme kaybı (presbiakuzi) ile mesleki kaybın ayrımı
Test 10-15 dakika sürer ve invaziv değildir. Çalışanın sessiz bir ortamda kabinde oturup duyduğu sesi işaretlemesiyle uygulanır.
Hangi Sektörlerde Zorunlu
Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik uyarınca, günlük gürültü maruziyet seviyesi 80 dB(A) ve üzeri olan tüm çalışanlara işitme testi yapılması gerekir.
Periyodik odyometri zorunluluğu olan iş kolları:
- Metal işleme, döküm, presleme, dövme atölyeleri
- Tekstil dokuma ve örme hatları
- İnşaat, hafriyat, kırma-eleme sahaları
- Otomotiv montaj, özellikle gövde ve kaynak hatları
- Ahşap işleme, mobilya, MDF/sunta üretimi
- Plastik enjeksiyon, ekstrüzyon tesisleri
- Maden, taş ocağı, çimento işletmeleri
- Havalimanı zemin operasyonları, jeneratör/türbin alanları
Maruziyet 85 dB(A) üstüne çıktığında işveren işitme koruyucu ekipman ve eğitim sağlamak, periyodik takibi sıkılaştırmakla yükümlüdür.
Mobil Hizmet Detayları
Mobil odyometri hizmetimizde kullanılan ekipman ve süreç:
- Sessiz kabinli mobil ünite — saha gürültüsünden izole edilmiş test ortamı
- Klinik tip dijital odyometre — yıllık kalibrasyon sertifikalı
- Hava ve kemik yolu ölçüm desteği (gerektiğinde)
- Bilgisayar destekli kayıt ve elektronik odyogram üretimi
Sahada nasıl çalışıyoruz:
- Çalışan gürültüye maruz kalmamış olarak (vardiya öncesi veya 14 saat dinlenme sonrası) teste girer
- Otoskopik kontrol ile dış kulak yolu temizliği değerlendirilir
- Test odyometri kabininde 10-15 dakika sürer
- Sonuçlar işyeri hekimi tarafından değerlendirilir, eşik kayması tespit edilenlere ileri tetkik önerisi verilir
- Tüm çalışanların kişisel odyogramları ve toplu raporu işverene teslim edilir
Bir günde tek mobil ünite ile 60-80 çalışan test edilebilir.
Yasal Dayanak
Odyometri ile ilgili temel mevzuat çerçevesi:
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — sağlık gözetimi yükümlülüğü
- Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik — maruziyet sınır değerleri ve işitme testi zorunluluğu
- İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği — periyodik muayenenin organizasyonu
- İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik — değerlendirme protokolü
Yönetmelik gereği gürültü maruziyeti 85 dB(A)’yı aşan iş yerlerinde işveren, çalışanların işe giriş, yıllık periyodik ve işten ayrılışta odyometri yaptırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihmali, denetimde işin durdurulmasına ve idari para cezasına neden olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çalışanlar testten önce vardiya yapmamalı mı?
Geçerli sonuç için çalışanın test öncesi en az 14 saat süre ile gürültüden uzak olması gerekir. Vardiya çıkışında yapılan test geçici eşik kayması nedeniyle yanıltıcı sonuç verir; bu nedenle vardiya öncesi planlama yapıyoruz.
Sessiz kabin gerçekten saha gürültüsünü engelliyor mu?
Mobil odyometri kabinimiz çift cidarlı, akustik panelli ve test sırasında 30 dB altı arka plan gürültüsü sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Kalibrasyonu yıllık olarak akredite laboratuvarda yapılır.
Eşik kayması tespit edilen çalışan için ne yapılmalı?
İşyeri hekimi, kayma profiline göre kulak burun boğaz uzmanına yönlendirme, koruyucu ekipman değişikliği veya iş yeri rotasyonu önerebilir. Tüm yönlendirmeler kişisel sağlık dosyasına işlenir ve takip edilir.
Odyometri sonuçları ne kadar süreyle saklanmalı?
İşyeri Hekimi yönetmeliği gereği kişisel sağlık dosyaları, çalışanın işten ayrılmasından sonra 15 yıl boyunca işverende saklanır. Asbest gibi maruziyetli işlerde daha uzun süreler söz konusudur.